Teamdoelmatigheid – Richard Beckhard

In de eerste jaren als adviseur werd ik ( Vincent van Reusel, red.) op pad gestuurd om een dagje teambuilding voor een klant te begeleiden. Ik verkeerde als beginnend adviseur in de veronderstelling dat het recept voor effectief teamwerk te vinden was in een ideale match van persoonsfactoren en ik was onder meer goed bekend met de Belbin-teamrollen. En dat was precies wat de klant had gevraagd.

Zo bracht ik de dag door met een managementteam van een woningcoöperatie in een hotelzaaltje. Met de teamrollen. Ik liet het managementteam in verschillende samenstellingen werken aan korte opdrachten waarbij zij elkaar observeerden op basis van allerlei teamrolcombinaties. Vervolgens werden de bevindingen besproken en vroeg ik hen overeenkomsten zoeken tussen het resultaat en de teamrolmix. Het werd een leuke dag, maar ’s avonds bij het diner zei een van de MT-leden: 'We hebben elkaar als persoon weer beter leren kennen, maar wat ik maar niet snap, is waarom onze samenwerking in de organisatie toch echt als dikke stroop is!' De directeur moest ineens erg hoesten waardoor reacties op de eerdere spreker werden gesmoord, maar zijn uitspraak bleef bij mij uiteraard wel hangen.

Teamdoelmatigheidsmodel
Niet lang daarna kwam ik in het bureau bij de groep organisatieontwikkeling te werken waar ik kennis maakte met het zogenaamde teamdoelmatigheidsmodel. Het model liet zien dat een sessie zoals die met mijn team van de woningcoöperatie op een hele andere wijze aangepakt had kunnen worden. Het meest intrigeerde mij dat het model aangaf dat verstoorde verhoudingen tussen teamleden helemaal niet voortkwamen uit onverenigbare karakterverschillen of teamrollen maar uit hele andere zaken.

Direct in een kader
De benadering verschilt van andere methodes waarbij eerst een theoretisch concept dient te worden begrepen waarna moet worden gezocht naar de relevantie voor het team. Ook hoeft het team niet eerst in een (spel)simulatie te worden gebracht, waarna deze ervaringen weer moeten worden vergeleken met de situatie 'in het echt'. Het model zet de eigen situatie en de actuele problemen het team direct in een kader.
Dit inzicht betekende voor mij een bijstelling in mijn aanpak met teams in organisaties. Ik heb het model daarna gekoesterd als een van mijn favoriete gereedschappen.

Theorie – Biografie
In mijn speurtocht naar de grondlegger(s) van het teamdoelmatigheidsmodel stuitte ik aanvankelijk op Irvin Rubin, Mark Plovnic en Ron Fry. Zij worden op basis van hun publicatie in 1978 in sommige bronnen aangewezen als de grondleggers van dit model. En hoewel zij een essentiële rol hebben gehad bij de ontwikkeling van het model, blijkt het fundament te zijn gelegd door Richard Beckhard, die in 1972 als eerste het concept beschrijft op basis van zijn werk met teams in de gezondheidszorg. Lees verder op de site de Canon van het Leren.