Integer, omdat het kan

Omdat het kan. Fiscalisten hebben deze drie woordjes de afgelopen maanden vaak uitgesproken.

JeroenSmit..280.jpg

Meestal werden ze vergezeld van een vragende blik en opgetrokken wenkbrauwen: tsja, ik kan daar ook niet zoveel aan doen. Het mag, het kan, dus doen we het. Want als wij het niet doen, dan doet de concurrentie het. We moeten wel.

Een tijdje terug zat ik in een discussie met fiscalisten. Het ging over ethiek, integriteit, moraliteit. De 'andere kant van de tafel' stelde dat 'het goede doen' in hoge mate wordt bepaald door wat een samenleving 'fair' vindt. Dertig jaar geleden wist vrijwel niemand dat op grote schaal belasting werd ontweken, tien jaar geleden was het een beetje stoer als je vertelde dat je een slimme constructie had bedacht om minder belasting te hoeven betalen.  Nu vinden we zulk gedrag onbegrijpelijk en immoreel.

Persoonlijk, als mens, begrepen de fiscalisten wel dat 'de andere kant' onder woorden probeerde te brengen dat omstandigheden bepalen wat integer gedrag is. Maar ze haalden ook hun schouders op: als professionals kunnen we daar niet zoveel mee. Voor ons is er maar een moraliteit: de wet.  En we houden ons natuurlijk aan de wet, dus als het kan …

Ze onderkenden vervolgens wel dat ze er als gevolg van de Panamapaper-onthullingen niet meer aan ontkomen om voortaan ook de prijs van negatieve publiciteit aan hun belastingplichtigen voor te houden. Deze route mag, kan en het levert u 100 op, maar als het bekend wordt (en de groeiende transparantie zorgt ervoor dat juist in deze wereld steeds meer tegels worden gelicht) dan kan het je 200 kosten.  Leve de onthullende onderzoekende journalistiek!

Zulke rekensommen zullen ongetwijfeld helpen. Maar ze zorgen niet voor intrinsiek gemotiveerd goed gedrag. Het heeft iets armoedigs, zo’n rekensom. Wie heeft de moed, wie durft te zeggen: de samenleving vindt het niet fair, wij maken onderdeel uit van die samenleving, dus werken we er niet meer aan mee.

Het is gewoon te makkelijk om ‘het systeem-zo-is-het-nou-eenmaal’  de schuld te geven van jouw afkeuringswaardige ‘professionele’ gedrag.  Wie durft daarom nog een stap verder te gaan en het gat tussen die persoonlijke integriteit en de professionele integriteit te dichten? Wie dat durft, helpt de wereld, en zichzelf, echt vooruit.

Prof. drs. Jeroen Smit (auteur van o.a. 'De Prooi' en 'Het Drama Ahold') is bedrijfseconoom en hoogleraar Journalistiek aan de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen, www.jeroensmit.net

 

    

Reacties

Het lijkt voor de hand te liggen om te vragen wie 'de moed' heeft om tegen de stroom in te gaan en zodoende, zoals dit zo fraai wordt geformuleerd, "het gat tussen die persoonlijke integriteit en de professionele integriteit te dichten". Eerst moet de vraag gesteld worden waarom het de meeste fiscalisten en andere professionals niet gegeven is om tegen de stroom in te zwemmen, het gat te dichten, kortom, om 'tegenspraak' te leveren. We moeten inzien dat het feitelijk een kwestie van 'schaamte' is, die professionals (en andere mensen) weerhoudt om zich anders op te stellen dan de goegemeente waartoe zij behoren, d.w.z. de angst om buiten de eigen groep te vallen. We kunnen wachten op 'moed' - en soms is die er ook wel bij een enkeling - maar we kunnen, wel zo effectief, maatregelen nemen om schaamte het hoofd te bieden. Die zijn er inderdaad te nemen, waarbij het zgn. cockpit resource management (in de luchtvaart) als beeldend voorbeeld dient; verder meen ik te mogen verwijzen naar mijn pleidooi Dwarsligger; Tegenspraak onder schaamteloos leiderschap (Haarlem, 2013). - Aart G. Broek

Het voordeel dat de belasting ontwijkers, meestal multinationals, zichzelf toebedeeld hebben heeft grotendeels geleid tot belastingverhoging voor ons, gewone burgers, aangezien de overheid toch geld moet binnenharken om o.a. onze ruimhartige sociale stelsels in stand te kunnen houden. Waar blijft "een Europa" en de "Europese grondwet", ons door de keel geduwd door o.a. het kabinet Balkenende, ondanks een "NEE" reulterend uit de volksraadpleging? Nog steeds betalen we in Nederland hoge BPM, Erfbelasting, energiebelasting en andere hoge belastingen terwijl we verwachten dat er harmonisatie zou gaan plaatsvinden tussen de Europese landen. Bovendien verwacht ik dat als Nederland zou besluiten om geen belastingparadijs voor multinationals meer te zijn, er wel weer een ander Europees land opstaat om de grote belastingontwijkers met open armen te ontvangen en belastingvoordeel te bieden. Kort leve "Een Europa"! - Ing. Chris Ciggaar MBA

Reageer


Relevante onderwerpen