Een ongemakkelijke waarheid over aandacht

Wat bepaalt het verschil? Aandacht.

JorisBrenninkmeijer.280.jpg

Aangezien ik wat te vroeg was voor het gesprek met mijn opdrachtgever, zocht ik een plekje in de hal. Er was daar veel te zien: de organisatie waar ik was, is één van de grootste ziekenhuizen van Nederland. Het was een komen en gaan van mensen. Een mevrouw en haar begeleider, een verpleger van het ziekenhuis, naderden mijn plekje. De mevrouw was slecht ter been en liep met een rollator en naast haar droeg de verpleger een tas. Met enige moeite plofte ze neer op de bank naast me. De verpleger ging op de rollator zitten. Zo zaten ze daar even, zwijgend.
'Mevrouw De Boer?' Een man was door de draaideur bij de ingang gekomen. Kennelijk was hij de chauffeur van de taxi. Mevrouw De Boer knikte dat zij het was, probeerde overeind te komen en reikte, toen dat niet lukte, haar tas aan aan de chauffeur. De verpleger naast haar hielp haar nu omhoog van de bank. Toen dat gelukt was keek hij haar aan, wenste haar een goed herstel en nam afscheid. Met ferme pas beende hij terug richting afdeling; er was duidelijk nog meer werk te doen.
Mevrouw De Boer had zich naar de draaideur begeven. Haar nieuwe begeleider liep enkele meters voor haar uit. Af en toe stond hij stil en keek om of ze hem nog volgde. Dan weer liep hij enkele passen. Mevrouw De Boer kwam moeizaam door de draaideur en toen achter hem aan. Zo liepen ze verder richting de taxi.
Toen ik ze uit het oog had verloren, liet het tafereeltje me niet los. Wat had ik nu eigenlijk gezien? Vanuit het ziekteproces van mevrouw De Boer bezien was het een belangrijk moment geweest: ze maakte de stap van het ziekenhuis weer terug naar huis. Het ziekenhuis begeleidde haar letterlijk tot aan de deur en droeg haar over aan een volgende partij in de keten: het taxibedrijf.
Ik moet bekennen dat ik weinig sympathie voelde voor deze laatste. Er was vanaf het begin nauwelijks contact tussen hem en mevrouw De Boer. Mevrouw De Boer die moeizaam door de draaideur ging terwijl de chauffeur voor haar uit ging; het was bijna pijnlijk om te zien. Het contrast in het contact van de verpleger met mevrouw was enorm. Een verschil dat niet louter te verklaren viel door een verschil in taakopvatting: transporteren van A naar B of het verzorgen van patiënten.
Waar het in de kern om draaide was aandacht – of het gebrek daar aan. Dat was wat het verschil bepaalde. Aandacht voor de ander.
Nu is aandacht in zichzelf geen garantie dat we het juiste doen. Je kunt met veel aandacht een spin zijn pootjes uittrekken. Toch is het zo dat het uiteindelijk aandacht is die maakt of het werkt tussen de dokter en de patiënt, van de leraar voor de student of van de leidinggevende voor zijn medewerker. Merkwaardig eigenlijk, bedacht ik me, dat de meeste mensen, net als de taxichauffeur, vaak veel te weinig echte aandacht hebben. We hollen van het een naar het ander en laten de ander (en onszelf) in de kou staan.

Met een schok realiseerde ik me dat ik al mijmerend de tijd uit het oog was verloren. Haastig verliet ik de hal en spoedde me naar mijn afspraak.

Joris Brenninkmeijer is coach, organisatieontwikkelaar en lid van de redactie van het Tijdschrift voor Begeleidingskunde, het praktijkwetenschappelijk blad van de LVSC.

l_lvsc.png