Eigenaarschap: zegen of opgedrongen geluk?

Wordt eigenaarschap een nieuw doel?

ThomVerheggen.280.jpg

Eigenaarschap, intrinsieke motivatie, eigen regie. Niet helemaal hetzelfde, maar veel gebruikte woorden in organisaties waar we weer terug willen naar de bedoeling. Dé reden om te ontmanagen. Intrinsieke motivatie is zoveel krachtiger dan extrinsieke motivatie, zeker als het om zaken gaat die steeds om andere, creatieve, unieke oplossingen vragen. Als mensen eigenaarschap voelen kunnen ze bergen verzetten, maar in organisaties zijn we meester geworden in 'onteigenen'. Dat besef begint steeds meer door te dringen. Gelukkig. Daar wordt aan gewerkt. Maar gaat dat altijd goed?

In een zorginstelling voerden we afgelopen weken mooie gesprekken met medewerker, cliënt en familie over de bedoeling, de magneet. Wat is het gezamenlijk verlangen? Wie bent u? Waar wordt u gelukkig van? Eén bewoonster vertelt dat ze hier op een later tijdstip wordt aangekleed dan dat ze vroeger zelf deed. En dat ze dat geen enkel probleem vindt. Echt niet. 'Hoe kan dat nu?’, vragen we ons af. We proberen het nog even met onze nieuwe dogma’s: 'Dat kan toch niet? Cliënt centraal en in de regie en dan dit? We willen het hier toch net als thuis? U hoeft zich toch niet aan te passen?' Eigenlijk zeggen we 'dat moet u willen'. Maar mevrouw houdt voet bij stuk dat ze het fijn vindt zo. En dat andere dingen veel belangrijker voor haar zijn.

In andere organisaties zie ik teams aan de slag met zelfsturing. 'Tegenwoordig moeten we ook verstand hebben van financiën, verzuim, contracten. Dat schijnt er allemaal bij te horen, maar wij komen aan ons echte werk veel minder toe.'

Eigenaarschap lijkt zo een nieuw doel te worden. Een nieuw dogma. En wéér raakt de bedoeling, de 'why' of de magneet naar de achtergrond. We moeten eigenaarschap weer gaan zien als middel, situationeel, als mechanisme om dingen beter, effectiever en plezieriger te laten lukken richting de bedoeling.
Stel je voor dat de aannemer van mijn huis voor de bouw had gevraagd welk voltage ik uit het stopcontact zou willen hebben. 'Dat is iets nieuws, in het kader van eigen regie bij de bewoner. Iedereen mag tegenwoordig kiezen. Zegt u het maar. Dat geldt trouwens ook voor de samenstelling van het beton.' Een absurd idee. Daar wil ik helemaal niet over nadenken. Het maakt mijn woonplezier ook niet groter. Maar ik vind het wél fijn dat ik kan kiezen wáár de stopcontacten komen en dat de aannemer niet voor mij bepaalt welke apparaten ik erin moet steken.

Het vraagt van ons dat we steeds weer de simpele vraag stellen: Waar helpt eigenaarschap ons richting de bedoeling, de why of de magneet? En waar (nog) niet?

Zullen we dát dan als uitgangspunt nemen?

Dat verschilt per cliënt, per medewerker, per team, per fase. En vraagt dus om voortdurende dialoog en afstemming. Daarbij is het de kunst om onze 'aangeleerde hulpeloosheid' in organisaties niet meer vanzelfsprekend te vinden. En het kortetermijncomfort van gebrek aan eigenaarschap gezamenlijk in te ruilen voor plezier en effectiviteit van eigenaarschap op lange termijn. Daar waar het helpt richting de bedoeling.

Eigenaarschap voelen voor eigenaarschap, dán gaat het werken.

Thom Verheggen helpt als De Ontmanager organisaties om met minder managen meer voor elkaar te krijgen, bevlogen en wendbaar, met meer betekenis, klaar voor de toekomst. Als spreker, trainer, sparringpartner en interim meedoener. Thom is auteur van het boek 'Ontmanagen voor managers - Elke dag werken aan je eigen overbodigheid'.

Tip: Thom Verheggen geeft een masterclass 'Ontmanagen voor managers' op 31 mei 2016.

Reacties

Beste Didier, dank voor je reactie. Je schetst een herkenbaar probleem. Het heeft alles met (on)veiligheid te maken (waar word ik op afgerekend?) en het sturen op indicatoren in plaats van de why/bedoeling/magneet. Daarnaast communiceert iedere laag veel met elkaar (wij) en af en toe hoogstens één laag naar boven en beneden(zij). Ik heb geen kant en klare oplossing, maar het begint met bewustwording van het effect van dit handelen. En het besef bij leidinggevenden dat er geen beter sturingsmechanisme bestaat dan een bevlogen professional. En dat ze (vaak onbewust) bezig zijn die bevlogenheid te ondermijnen. Stap 1 is het gesprek daarover, met elkaar, in een samenstelling dwars door alle lagen van de organisatie heen: Als dit de bedoeling is, hoe kunnen we elkaar dan het beste helpen? Ik wens je veel succes en wijsheid daarmee. - thom verheggen

Beste Thom, Hartelijk dank voor je inspirerende bijdrage. Zelf werk ik in het onderwijs en herken ik dit heel sterk. Maar eigenaarschap bij leidinggevenden is nog wel een uitdaging. De cultuur is om alles op te schalen tot het niveau van het bestuur. Hoe krijgen wij het eigenaarschap weer terug bij docenten en kinderen? Ik ben benieuwd welke suggesties jij hiervoor hebt? - Didier

Reageer


Relevante onderwerpen