Doordraaiend organiseren: versterk de kracht van gemeen-schappen

Nederland is in winterslaap. Al decennialang, zelfs in hartje zomer. We schommelen in de hangmat van de zorgzame overheid, met de nodige scheutjes marktwerking voor het nodige evenwicht.

JanvanGinkel.280.jpg

En als gewone dagdagelijkse mensen zoals jij en ik aangeduid worden met consument, burger, client of koopkrachteenheid, dan lijdt die organisatie niet alleen aan koersverlies maar vooral aan relevantieverlies. De voorbeelden vind je elke dag op de voorpagina van je dagblad. We noemen dat crisis. Banken, Europa, zorg. En zo.

Sinds Wouter Hart schreef over 'verdraaide organisaties', is die bewoording zomaar ineens goed Nederlands geworden. Terug naar de bedoeling, terugkantelen, achteruit kantelen. Tegen de klok in om weer met je tijd mee te kunnen. Uit de grond van mijn hart stel ik dat het boek van Hart het goede boek op het goede moment is.

En toch, en toch, is er meer gaande. Veel meer gaande. De vraagstelling vandaag de dag betreft niet het functioneren van organisaties, maar hoe er georganiseerd wordt. Niet de kwaliteit van organisáties behoeft alle aandacht, maar de kwaliteit van organiséérprocessen. Het weer centraal stellen van de bedoeling, in een wereld van participatie, netwerken en informatie, vereist dat we de maatschappelijke opgaven, zoals de samenleving die zelf definieert, als focuspunt nemen. Dat betekent verbinden, arrangeren, energie aanboren, aansluiten. Allemaal organiseer-woorden. Organisaties zijn hoogstens ongemakkelijke vehikels om de organiseerkracht op te sporen.

Zo is ook 'de bedoeling' steeds minder een houdbaar concept. Er is niet een bedoeling, maar er is een dynamisch, wanordelijke brij van parallelle werkelijkheden, van vooral haakse werkelijkheden. De tocht gaat niet van A naar B, maar van A naar B én C én Q én A+ én A- zogezegd. Van de puzzel waarmee je de bedoeling legt, is in de praktijk de helft van de stukjes zoek, van de andere helft passen de stukjes niet in elkaar en bovendien is het te leggen plaatje onbekend. Je puzzelt niet terug naar de bedoeling, je puzzelt op goede zoekvragen.

Ik ben het geordende voorbij, ik ben het intersubjectieve voorbij, ik ben het sociaal-constructivisme ook voorbij. Het paradigma vandaag is dat van het radicaal-chaotische. Dat vraagt van de CEO, van de ambtenaar, van de politicus en van de maatschappelijke middenvelder om telkens opnieuw verder terug te verdraaien, om alsmaar dóór te draaien. Ik noem dat doordraaiend organiseren.

Doordraaiend organiseren is werken aan wakkere steden. Aan het versterken van de kracht van gemeenschappen. Met langzame interventies, gedrenkt in wijsheid. Van wereldschaal tot het pleintje op de hoek, en alles daartussen. Dat past niet, dat past nooit, maar juist als je met je vingers tussen de deur zit, blijf je goed wakker. Kijk eens op bijvoorbeeld www.buurt-vrouw.nl. Of een van de andere honderdduizend voorbeelden.
Langzaam komt Nederland uit zijn winterslaap, hongerig op zoek naar wat mensen beweegt om daarop aan te sluiten. Als CEO, als ambtenaar, als politicus, als maatschappelijke middenvelder. Als gewoon dagelijks mens.

Jan van Ginkel is gemeentesecretaris en algemeen directeur van de Gemeente Schiedam. In 2011 kreeg hij de onderscheiding voor 'Meest invloedrijke ambtenaar van Nederland'. Samen met Frans Verhaaren schreef hij het boek 'Werken aan de wakkere stad'.

Reacties

Ik ben het eens met de opmerking dat binnen organisaties er 'puzzelende zoekruimte' aan het ontstaan is. Minstens zo relevant is of er ook tússen organisaties die ruimte ontstaat, een ruimte waar alle partners dan samen binnentreden. Of nog beter, waar zoekruimte ontstaat niet alleen tussen organisaties maar ook in en tussen lokale gemeenschappen. Radicaal-chaotisch organiseren vraagt om een fluïde PPP-verbinding: Publiek, Privaat en Particulier zogezegd. Ach, het gaat eigenlijk gewoon om weer een echte sámenleving. - Jan van Ginkel

Een prachtige column met de spijker op de kop: doordraaiend organiseren in een radicaal-chaotische context. Voor organisaties intern ligt dat wel 'n tikje anders met enige focus van de gemeenschap, voor het publieke domein van een stad is het echter zonder 'vaste bedoelingsstructuur' inderdaad zoeken naar de gezamenlijke wijsheid van de gemeenschap, terwijl mensen in de stad vanzelf en van zichzelf al bewegen...en samen een prettige of onprettige chaos maken met elkaar. En inderdaad een gemeente en overheid die dat met regels, structuren, ed top-down probeert te richten, die zit nog te slapen. En inderdaad we moeten terug naar de gewoon dagelijkse mens. Maar dan niet verknipt in beleidsdomeinen, maar als hele mens die is ingebed in zijn/haar context. Dit is een enorme paradigmashift voor ons, voor ons denken in disciplines en voor onze samenlevingssystemen die in hun tegendeel zijn verworden. Het publieke domein moet hier de weg wijzen, immers zij hebben geen keus meer om zich vast te houden aan verouderde organiseerregels. Binnen organisaties is er op sommige plekken de ruimte om inderdaad 'te gaan puzzelen op de goede zoekvragen' en de hierarchische structuur en top-down ordening als sturingsprincipes te verlaten. Komende maanden hoop ik van een paar proeftuinen verslag te kunnen doen, alsmede een aantal puzzelprincipes te kunnen formuleren. Dhian Sioe Lie, community-coach (www.ubuntu-atwork.nl) - Dhian Sioe Lie XS

Reageer